طراحی مدل کیفی مدیریت معنوی زنان با محوریت سلامت روان خانواده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، استادیار گروه مدیریت، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی، میانه، ایران.

2 استادیار گروه مدیریت، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی، میانه، ایران.

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین تجربه زیسته زنان از مدیریت معنوی و نقش آن در ارتقای سلامت روان خانواده در بستر فرهنگی ایران انجام شد.
روش: پژوهش حاضر به‌روش کیفی از نوع پدیدارشناسی توصیفی با رویکرد هفت‌مرحله‌ای کلایزی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل زنان متأهل ایرانی در شهر تبریز در سال ۱۴۰۳ با تجربه مدیریت معنوی در زندگی خانوادگی خود بود که تعداد 25 نفر از ایشان به‌روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و وارد پژوهش شدند. داده‌ها با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته از گروه نمونه جمع‌آوری و با روش هفت‌مرحله‌ای کلایزی تحلیل شد.
یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان داد که مدیریت معنوی زنان در سه‌لایه اصلی شامل مدیریت معنوی فردی، مدیریت معنوی در روابط خانوادگی و مدیریت فضای سلامت روان خانواده قابل دسته‌بندی است. این مدل از 3 لایه، 7 مؤلفه اصلی و 19 زیرمؤلفه تشکیل شده که به‌صورت پویا و متقابل عمل می‌کنند. مدیریت معنوی زنان، مهارت‌ها و نگرش‌هایی را شامل می‌شود که سلامت روان فرد و خانواده را تقویت و فضای حمایت‌کننده‌ای برای اعضا ایجاد می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مدیریت معنوی زنان، عاملی کلیدی در تقویت سلامت روان خانواده است، به‌ویژه در جوامعی مانند ایران که نقش‌ها و انتظارات فرهنگی و اجتماعی ویژه‌ای برای زنان تعریف شده است.
نتایج: این مدل می‌تواند مبنایی برای طراحی برنامه‌های آموزشی و مداخلات حمایتی در حوزه سلامت روان خانواده باشد و به بهبود کیفیت زندگی خانواده‌ها کمک کند. همچنین می‌تواند طرحی برای برنامه‌های آموزشی و مداخلات حمایتی در حوزه سلامت روان خانواده باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Designing a Qualitative Model of Spiritual Management for Women with an Emphasis on Family Mental Health

نویسندگان [English]

  • Roghayeh Hassanzadeh 1
  • Davoud Haghkhah 2
1 Corresponding Author, Department of Management, Islamic Azad University, Miyaneh Branch, Miyaneh, Iran.
2 Department of Management, Islamic Azad University, Miyaneh Branch, Miyaneh, Iran.
چکیده [English]

Objective: This research aimed to investigate and explain women's lived experience of spiritual management and its role in promoting family mental health within the Iranian cultural context.
Method: This qualitative research employed a descriptive phenomenological approach using Colaizzi's seven-step method. The statistical population included married Iranian women in Tabriz in 2024 with experience in spiritual management in their family lives. Twenty-five of these women were selected through purposeful sampling and included in the study. Data were collected using semi-structured interviews from the sample group and analyzed using Colaizzi's seven-step method.
Findings: The research results indicated that women's spiritual management can be categorized into three main layers: individual spiritual management, spiritual management in family relationships, and management of the family mental health environment. This model consists of 3 layers, 7 main components, and 19 sub-components that operate dynamically and interactively. Women's spiritual management encompasses skills and attitudes that strengthen the mental health of individuals and families and create a supportive environment for family members. The findings suggest that women's spiritual management is a key factor in strengthening family mental health, especially in societies like Iran where specific cultural and social roles and expectations are defined for women.
Conclusion: This model can serve as a basis for designing educational programs and supportive interventions in the field of family mental health and contribute to improving the quality of family life. It can also be a basis for educational programs and supportive interventions in the field of family mental health.

کلیدواژه‌ها [English]

  • spiritual management
  • women
  • mental health
  • phenomenology
  • cultural approach
  • family

مراجع

* قرآن کریم (1378). مترجم: مکارم شیرازی، ناصر. قم: امیرالمؤمنین (ع).
ابطه، محمدبن علی کفعمی (۱۳۷۹). وسائل الشیعه. بیروت: مؤسسه آل‌البیت (ع).
ابن ابی الحدید معتزلی (۱۴۰۰). شرح نهج‌البلاغه. تهران: بنیاد نهج‌البلاغه.
اورنگ، طوبا.، حسینیان، سیمین.، یزدی، سیده منور.، و ثمری، علی‌اکبر (۱۴۰۳). تدوین الگوی آموزش خودمراقبتی روان‌شناختی و اثربخشی آن بر تاب‌آوری دختران نوجوانان آسیب‌پذیر شهر تهران. نشریه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 19(68)، 257- 274. doi: 20.1001.1.26454955.1403.19.68.5.8
بخاری، محمدبن اسماعیل (۱۴۰۱هـ.ق). صحیح البخاری. بیروت: دار ابن کثیر.
بهادری، زهرا.، جهانگیری، علی.، و بخشی‌پور، ابوالفضل (1400). اثربخشی واقعیت درمانی بر سرسختی روانشناختی زنان سرپرست خانواده. روان‌شناسی خانواده، 8(2)، 1- 11. SID. https://sid.ir/paper/1140743/fa
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۵). زن در آیینه جمال و جلال. قم: انتشارات اسراء.
حسینی، علی.، یدالله‌نیا، هاجر.، محمدی، منصوره.، و شکاری، سعید (۱۳۹۹). تحلیل تاب‌آوری اجتماعی بر اساس شاخص‌های سرمایه اجتماعی در شهر تهران. فصلنامه شهر پایدار، ۳(۱)، ۱۹- ۳۹.
حیدری، ناهید.، فقیهی‌پور، جواد.، و حامد گلپرور، جعفر (۱۳۹۹). مدیریت معنویت سازمانی. تهران: انتشارات دارالفنون.
خانباشی، محمد.، و ابطحی، سیدحسین (۱۳۸۸). تحلیلی پیرامون نقش معنویت‌گرایی در مدیریت دولتی. فصلنامه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ۱۳(۴)، 139- 153.
سواره، دیمن.، شریعت‌مدار، آسیه.، و خدادادی سنگده، جواد (۱۴۰۱). مطالعه تجارب زیسته معلمان زن دارای رضایت شغلی در زمینه حل موفقیت‌آمیز تعارض کار- خانواده. نشریه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 13(3)، 293- 309. doi: 10.22059/japr.2022.326518.643905
طاهری شاهسوارانی، فاطمه.، طاهری شاهسوارانی، زهرا.، و ابراهیمی، مسیح (۱۳۹۴). چالش‌های مدیریت زنان در ایران. پنجمین کنفرانس ملی تکنیک‌های مدیریت و اقتصاد پایدار. تهران.
طبرسی، حسن بن فضل (۱۳۷۶). مکارم الاخلاق. قم: انتشارات شریف رضی.
فلاحت، کتایون.، برادران افتخاری، منیر.، و میراب‌زاده، آرش (۱۴۰۲). تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت روان مثبت در بزرگسالان ایرانی. نشریه روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، ۲۹(4)، 494- 513.
مجلسی، محمدباقر (۱۳۸۱). بحارالانوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
محمدی، لیلا.، بشارت، محمدعلی.، رضازاده، محمدرضا.، و غلامعلی لواسانی، مسعود (۱۳۹۷). نقش واسطه‌ای عواطف مثبت و منفی در رابطه بین معنای زندگی و سلامت روانی. نشریه روان‌شناسی، ۲۲(۸۶)، 171- 157.
مطهری، مرتضی (۱۳۵۳). نظام حقوق زن در اسلام. تهران: انتشارات صدرا.
مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۹۷). تفسیر نمونه. قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
موسوی، سید ولی‌الله.، رضایی، سجاد.، قربان‌پور لفمجانی، امیر.، و احمدیان، طیبه (۱۳۹۷). مقایسه بخشایشگری و پایبندی مذهبی در زوج‌های در آستانه طلاق و زوج‌های عادی. نشریه روان‌شناسی مثبت، 4(2)، 41- 54. doi: 10.22108/ppls.2018.112606.1506
موسوی‌خمینی (۱۳۷۶). تحریر الوسیله. تهران: دفتر تنظیم آثار.
هاشمی رکاوندی، مجتبی (۱۳۹۵). مقدمه‌ای بر روان‌شناسی زن با نگرش علمی- اسلامی. تهران: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
هاشمی، حسین (۱۳۹۰). مبانی و معیارهای رفتار با زن. نشریه پژوهش‌های قرآنی، ۱۷(2)، 5- 24.
References
Ammerman, N. T. (2020). Spiritual but not religious? Beyond binary choices in the study of religion. Journal for the Scientific Study of Religion, 52(2), 258- 278. https://doi.org/10.1111/jssr.12024
Charmaz, K. (2006). Constructing grounded theory: A practical guide through qualitative analysis. London: Sage.
Colaizzi, P. F. (1978). Psychological research as the phenomenologist views it. New York: Oxford University Press.
Garssen, B., Visser, A., & de Jager Meezenbroek, E. (2021). Examining the relationship between spirituality, health behavior, and physical health: The mediating role of subjective health status. Journal of Religion and Health, 55(6), 2043- 2059. https://doi.org/10.1007/s10943- 016- 0232- 8
Gergen, K. J., & McNamee, S. (2008). A postmodern perspective on the role of family in health. Family Relations, 57(2), 226–234. https://doi.org/10.1111/j.1741- 3729.2008.00498.x
Harrington, A. (2020). Spiritual self- care practices for reducing anxiety. Journal of Spirituality in Mental Health, 22(4), 310- 325. https://doi.org/10.1080/19349637.2020.1714156
Hill, P. C., & Pargament, K. I. (2003). Advances in the conceptualization and measurement of religion and spirituality: Implications for physical and mental health research. American Psychologist, 58(1), 64- 74.
Hinnells, J. R. (1995). The Routledge Companion to the Study of Religion. London: Routledge.
Koenig, H. G. (2012). Religion, spirituality, and health: The research and clinical implications. ISRN Psychiatry. https://doi.org/10.5402/2012/278730
Koenig, H. G., Al-Zaben, F., & VanderWeele, T. J. (2020). Religion and psychiatry: Recent developments in research. BJPsych Advances, 26(5), 263- 272. https://doi.org/10.1192/bja.2020.1
Lalani, N., et al (2021). Nurturing spiritual resilience to promote post-disaster mental health. Frontiers in Public Health,  -(9), 682558. https://doi.org/10.3389/fpubh.2021.682558
Lambert, N. M., & Dollahite, D. C. (2019). How religiosity helps couples prevent, resolve, and overcome marital conflict. Family Relations, 55(4), 439- 449. https://doi.org/10.1111/j.1741- 3729.2006.00413.x
Mahoney, A., Pargament, K. I., Murray- Swank, A., & Murray- Swank, N. (2020). Religion and the sanctification of family relationships. Review of Religious Research, 44(3), 220- 236. https://doi.org/10.2307/3512384
Pargament, K. I. (2017). Spirituality and coping with life stress: A review of the research. American Psychologist, 72(5), 473- 485. https://doi.org/10.1037/amp0000031
Pargament, K. I., Smith, B. W., Koenig, H. G., & Perez, L. (2019). Patterns of positive and negative religious coping with major life stressors. Journal for the Scientific Study of Religion, 37(4), 710- 724. https://doi.org/10.2307/1388152
Park, C. L. (2013). Spirituality and health: A review of the literature. Journal of Behavioral Medicine, 36(5), 439- 453. https://doi.org/10.1007/s10865- 012- 9452- 2
Park, C. L. (2021). Religion and meaning; Handbook of the psychology of religion and spirituality. New York, NY: Guilford Press. https://www.example.com/park2021
Parke, R. D., & Buriel, R. (2006). Socialization in the family: Ethnic and ecological perspectives.  Handbook of child psychology: Social, emotional, and personality development, 3(6), 463- 544.
Sanders, C. (2003). Application of Colaizzi’s method: Interpretation of an auditable decision trail by a novice researcher. Contemporary Nurse, 14(3), 292- 302.
Shosha, G. A. (2012). Employment of Colaizzi’s strategy in descriptive phenomenology: A reflection of a researcher. European Scientific Journal, 8(27), 31- 43.
Smith, J. A., & Doe, R. L. (2019). The impact of spiritual practices on family cohesion. Family Journal, 27(3), 246- 255. https://doi.org/10.1177/1066480719851836
Umberson, D., & Karas Montez, J. (2010). Social relationships and health: A flashpoint for health policy. Journal of Health and Social Behavior, -(51), 54- 66. https://doi.org/10.1177/0022146510383501
Walsh, F. (2020). Strengthening family resilience. Guilford Press.
Wong, P. T. P., Reker, G. T., & Peacock, E. J. (2020). Meaning and purpose in life and well- being: A life- span perspective. Journal of Gerontology, 45(2), 44- 49. https://doi.org/10.1093/geronj/45.2.44
Ying, Y. W. (2009). Cultural considerations in the study of religion and health. Psychology of Religion and Spirituality, 1(2), 125- 135. https://doi.org/10.1037/a0014813

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار