اثربخشی آموزش مهارت همدلی به مادران در بهبود صمیمیت و کاهش تعارض مادران و دختران نوجوان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته سطح سه مشاوره خانواده با رویکرد اسلامی، مجتمع آموزشی حوزوی حضرت قاسم بن الحسن (ع)، تهران، ایران.

2 نویسنده مسئول، استادیار گروه روان‌شناسی مجتمع آموزش عالی علوم انسانی اسلامی، جامعه‌المصطفی، قم، ایران.

10.22034/ijwf.2025.19306.2312

چکیده

هدف: بررسی اثربخشی آموزش مهارت همدلی بر بهبود صمیمیت و کاهش تعارضات میان مادران و دختران نوجوان.
روش: پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و گروه گواه در شش‌ماهه اول سال 1402 انجام شد. جامعه آماری شامل تمام مادران دارای دختران نوجوان در مساجد منطقه چهار تهران بود که 50 نفر به‌صورت در دسترس انتخاب و به دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 25 نفر) تقسیم شدند. ابزار پژوهش، پرسش‌نامه تعارض والد-نوجوان و روابط والد-فرزند (CPRS) بود. گروه آزمایش 8 جلسه آموزش مهارت همدلی دریافت کرد. داده‌ها با استفاده از آزمون اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS-24 تحلیل شد.
یافته‌ها: تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نشان داد آموزش مهارت‌های همدلی بر کاهش تعارض (η²=0.68) و افزایش صمیمیت (η²=0.75) تأثیر معنادار دارد (p<0.001). اثرات گروهی نیز برای تعارض (η²=0.62) و صمیمیت (η²=0.69) معنادار بود. تعامل زمان×گروه برای هر دو متغیر
تعارض (η²=0.66)؛ صمیمیت η²=0.71)) معنادار شد. آزمون بونفرونی کاهش معنادار تعارض در پس‌آزمون و پیگیری (p=0.032) و افزایش معنادار صمیمیت در پس‌آزمون و پیگیری (p=0.028) را نشان داد. اندازه اثرها (η²>0.60) حاکی از اثربخشی قوی مداخله بود (p<0.001).
نتیجه‌گیری: آموزش مهارت همدلی در کاهش تعارضات و افزایش صمیمیت مادران و دختران اثر مثبت و معنادار داشته و این اثر در مرحله پیگیری پایدار باقی مانده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Empathy Skill Training for Mothers on Improving Intimacy and Reducing Conflict between Mothers and Adolescent Daughters

نویسندگان [English]

  • AkrAkram Kasirikhah 1
  • Jafar Houshyari 2
1 Department of Psychology, Hazrat Qasim ibn al-Hassan Hawzah Educational Complex, Tehran, Iran.
2 Corresponding Author, Department of Psychology, Islamic Humanities Higher Education Complex, Al-Mustafa International University, Qom, Iran
چکیده [English]

Objective: To investigate the effectiveness of empathy skill training on improving intimacy and reducing conflicts between mothers and adolescent daughters.
Method: This quasi-experimental study with a pretest-posttest and control group design was conducted in the first half of 2023. The population included all mothers with adolescent daughters in the mosques of District 4 of Tehran. 50 individuals were conveniently selected and divided into two groups: experimental and control (25 individuals per group). The research instruments were the Parent-Adolescent Conflict Questionnaire and Child-Parent Relations Scale (CPRS). The experimental group received 8 sessions of empathy skill training. Data were analyzed using ANOVA with repeated measures and Bonferroni post-hoc test in SPSS-24 software.
Results: ANOVA with repeated measures showed that empathy skill training had a significant effect on reducing conflict (η²=0.68) and increasing intimacy (η²=0.75) (P<0.001). Group effects were also significant for conflict (η²=0.62) and intimacy (η²=0.69). The time×group interaction was significant for both variables (conflict, η²=0.66; intimacy, η²=0.71). The Bonferroni test showed a significant reduction in conflict in the posttest and follow-up (P=0.032) and a significant increase in intimacy in the posttest and follow-up (P=0.028). The effect sizes (η²>0.60) indicated a strong effectiveness of the intervention (P<0.001).
Conclusions: Empathy skill training had a positive and significant effect on reducing conflicts and increasing intimacy between mothers and daughters, and this effect remained stable during the follow-up phase.

کلیدواژه‌ها [English]

  • empathy
  • mother-daughter conflict
  • mother-daughter intimacy
  • adolescent daughters
  • educational intervention

مراجع

اسدی یونسی، محمدرضا.، مظاهری، محمدعلی.، شهیدی، شهریار.، طهماسیان، کارینه.، و فیاض‌بخش، محمدعلی (1390). تدوین و اعتبار یابی پرسش‌نامه سنجش تعارض والد-نوجوان. فصلنامه خانواده و پژوهش، 8(12)، 70-47.
پناهی، محمدحسین.، و زارعان، منصوره (۱۳۹۱). سلامت خانواده و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن. نشریه علوم اجتماعی (علامه طباطبایی)، ۱۹(۵۹)، ۱-۴۰.
خیلدار، ریحانه.، و فتحی‌آشتیانی، مینا (۱۴۰۲). رابطه بین صمیمیت خانواده و عزت نفس نوجوانان: نقش میانجی‌گری اعتیاد به اینترنت. مجله روان‌شناسی، 28(1)، 123-131
زارعی، عادل.، مکوندی، بهنام.، احتشام‌زاده، پروین.، و باوی، ساسان (1401). بررسی اثربخشی آموزش مهارت‌های همدلی بر سازگاری اجتماعی و امنیت روانی دانش‌آموزان پسر متوسطه دوم. نشریه مطالعات ناتوانی، 12(88)، 1-6.
زارعین، فاطمه.، سدرپوشان، نجمه.، بیدکی، رضا.، و فلاح یخدانی، محمدحسین (۱۴۰۳). واکاوی تجارب زیسته نوجوانان دختر با تجربه طلاق والدینی: یک پژوهش پدیدارشناسی. نشریه دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، ۲۳(۶)، ۵۲۴- ۵۴۰.
شاکری، محسن.، جعفری ندوشن، اکرم.، و کهدویی، سمیه (1399). اثربخشی آموزش همدلی بر پرخاشگری و کیفیت روابط با همسالان دانش‌آموزان پسر. نشریه روان‌شناسی مدرسه، 9(3)، 120- 138.
لطیفی، بنفشه.، صادقی، مریم.، کیادربندسری، فائزه.، وکیلی، سمیرا.، و هاشمی رزینی، هادی (1398). اثربخشی آموزش مهارت همدلی بر صمیمیت، سازگاری زناشویی و گرایش به معنویت در زنان دارای همسر معتاد. نشریه سبک زندگی با محوریت سلامت، 3(5)، 95- 103.
نعمتی، زهرا. (1403). ارتباط بین خانواده ناکارآمد و سلامت روان کودکان. ششمین کنفرانس بین المللی و هفتمین همایش ملی یافته های نوین در مدیریت، روان‌شناسی و حسابداری. تهران. https://sid.ir/paper/1148350/fa
References
Boele, S., Van der Graaff, J., De Wied, M., Van der Valk, I. E., Crocetti, E., & Branje, S. (2019). Linking parent–child and peer relationship quality to empathy in adolescence: A multilevel meta-analysis. J Youth Adolesc, 48, 1033- 1055.
Borelli, J. L., Stern, J. A., Marvin, M. J., Smiley, P. A., Pettit, C., & Samudio, M. (2021). Reflective functioning and empathy among mothers of school-aged children: Charting the space between. Emotion, 21(4), 783- 800.‏
Branje, S. J., Van Doorn, M., Van Der Valk, I., & Meeus, W. (2009). Parent–adolescent conflicts, conflict resolution types, and adolescent adjustment. Journal of Applied Developmental Psychology, 30(2), 195- 204.‏
Chen-Bouck, L., Patterson, M. M., Qiao, B., & Peng, A. (2023). Evaluation of the effectiveness of an empathy training on empathy skills, life satisfaction, and relationship quality for Chinese adolescents and their mothers: A mixed methods study. Journal of Adolescent Research, 38(4), 591- 631.‏
Chen-Bouck, L., Patterson, M. M., Qiao, B., & Peng, A. (2023). Evaluation of the effectiveness of an empathy training on empathy skills, life satisfaction, and relationship quality for Chinese adolescents and their mothers: A mixed methods study. Journal of Adolescent Research, 38(4), 591- 631.‏
Davis, M. H. (2022). Empathy: A Social Psychological Perspective. New York: Psychology Press.
Dong, X., Chang, Y., Liao, J., Hao, X., & Yu, X. (2023). The impact of virtual interaction on consumers' pro-environmental behaviors: the mediating role of platform intimacy and love for nature. Information Technology & People, 37(1), 201- 222.‏
D'Ontri, A. C. (2023). The Lived Experiences of Black Mothers Whose Daughters Have Experienced Intimate Partner Violence. Doctoral dissertation, University of Holy Cross.‏
Driscoll, K., & Pianta, R. C. (2011). Mothers' and Fathers' Perceptions of Conflict and Closeness in Parent-Child Relationships during Early Childhood. Journal of Early Childhood & Infant Psychology, 3(7).1-22.‏
Goleman, D. (2021). Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. New York, NY: Bantam Books.
Hess, S. (2022). Effects of inter-parental conflict on children’s social well-being and the mediation role of parenting behavior. Applied Research in Quality of Life, 17(4), 2059- 2085.‏
Holt, L. J., & Pomerantz, E. M. (2021). The Importance of Empathy in Parent-Adolescent Relationships: Implications for Conflict Resolution. Journal of Adolescence, 84, 120- 130.
Katz, L. F., & McClellan, M. J. (2020). The Role of Parental Empathy in Reducing Conflict and Improving Family Relationships. Journal of Family Psychology, 34(3), 345- 355.
Kho, C., Main, A., & Rote, W. M. (2022). Maternal psychological control and mother–adolescent conflict discussion quality: Different perceptions are key. Journal of Family Psychology, 36(6), 896- 906.
Magaji, P. R. (2024). The influence of family communication patterns and parenting styles on relationship intimacy: The mediating role of self-esteem. Master's thesis. Near East University. Institute of Graduate Studies. Department of Psychology.
Manukyan, V. R. (2022). Growing Up of Youth: Separation from Parents, Subjective Adulthood and Psychological Well-being at the Age of 18-27. Psychological Science and Education, 27(3), 129-140.‏
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2019). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change .Guilford Press.
Pianta, R. C. (2011). Child-Parent Relationship Scale (CPRS). Unpublished measure. University of Virginia.
Schmitt, M. T., & Kessler, T. (2022). Empathy and Conflict Resolution: A Pathway to Stronger Family Bonds. Family Relations, 71(2), 300- 315
Smith, J., & Miller, A. (2021). Adolescent development and family dynamics. Journal of Adolescent Research, 36(2), 123- 145
Sundari, T., George, A. J., & Sinu, E. (2022). Psychosocial problems of adolescent girls during menstruation. Journal of mental health education, 3(2), 47- 63

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار