مدل‌یابی روابط ساختاری تاب‌آوری روان‌شناختی پس از طلاق براساس اُنس با قرآن با میانجی‌گری معنای زندگی در افراد مطلقه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، دانشجوی دکتری مشاوره، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 استاد گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی نقش میانجی‌ معنای زندگی در رابطه بین اُنس با قرآن و تاب‌آوری روان‌شناختی پس از طلاق در افراد مطلقه انجام شد.
روش پژوهش: پژوهش حاضر به‌روش غیر آزمایشی از نوع توصیفی- همبستگی با رویکرد مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل افراد مطلقه ساکن استان البرز در سال‌های ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود. تعداد 175 نفر به‌روش نمونه‌گیری در دسترس و از طریق فراخوان آنلاین در گروه‌های مجازی مرتبط با خانواده و طلاق در این پژوهش شرکت نمودند. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه‌های استاندارد اُنس با قرآن خادمی (۱۳۸۹)، معنای زندگی استگر و همکاران (۲۰۰۶) و تاب‌آوری کانر و دیویدسون (۲۰۰۳) گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر با مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS22 و AMOS23 انجام شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که اُنس با قرآن (01/0>p و 287/0=r) و معنای زندگی  (01/0>p و  629/0=r) با تاب‌آوری روان‌شناختی رابطه مثبت و معنادار دارند. همچنین، معنای زندگی رابطه بین اُنس با قرآن و تاب‌آوری روان‌شناختی پس از طلاق را به‌طور کامل میانجی‌گری کرد (0/01>p).
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که اُنس با قرآن از طریق تقویت معنای زندگی می‌تواند تاب‌آوری روان‌شناختی افراد مطلقه را در مواجهه با چالش‌های پس از طلاق ارتقاء ‌دهد. براین‌اساس، بهره‌گیری از آموزه‌های قرآنی و تقویت معنای زندگی می‌تواند در طراحی مداخلات آموزشی، مشاوره‌ای و روان‌شناختی باهدف کاهش پیامدهای روانی ـ اجتماعی طلاق، ارتقای سازگاری و بهبود کیفیت زندگی افراد مطلقه مؤثر باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Modeling the Structural Relationships of Psychological Resilience after Divorce Based on the Intimacy with the Quran with the Mediation of the Meaning of Life among Divorced Individuals

نویسندگان [English]

  • Saeed pireinaladin 1
  • Ali Rezaeisharif 2
  • Ali sheykholeslami 2
1 Corresponding Author, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
2 Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده [English]

Objective: The present study aimed to investigate the mediating role of meaning in life in the relationship between the intimacy with the Quran and psychological resilience after divorce among divorced individuals.
Method: This study was conducted using a non-experimental descriptive-correlational method with a structural equation modeling approach. The population included divorced individuals living in Alborz province in 2023-2024. 200 people participated in this study through the convenience sampling using an online call distributed in virtual groups related to family and divorce. Data were collected using standard questionnaires of Khademi's (2010) intimacy with the Quran, Steger et al.'s (2006) meaning of life, and Connor' and Davidson's (2003) resilience and analyzed using Pearson correlation coefficient and path analysis in SPSS-22 and AMOS-23 software.
Results: The findings showed that the intimacy with the Quran (r=0.287, P<0.01) and the meaning of life (r=0.629, P<0.01) had a positive and significant relationship with psychological resilience. Also, the meaning of life fully mediated the intimacy with the Quran and psychological resilience after divorce (P<0.01).
Conclusions: The results showed that the intimacy with the Quran can enhance the psychological resilience of divorced individuals in facing post-divorce challenges by strengthening the meaning of life. Accordingly, utilizing Quranic teachings and strengthening the meaning of life can be effective in designing educational, counseling, and psychological interventions with the purpose of reducing the psychosocial consequences of divorce, promoting adjustment, and improving the quality of life of divorced individuals

کلیدواژه‌ها [English]

  • intimacy with the Quran
  • psychological resilience
  • meaning of life
  • divorce

مراجع

* قرآن کریم (1376). مترجم: مکارم شیرازی، ناصر. تهران: دارالقرآن کریم.
بشارت، محمدعلی.، و حسینی، سیده اسماء (1401). ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس رفتارهای ارتقادهنده سلامت دینی در میان دانشجویان شهر تهران. نشریه دین و سلامت، 1(2)، 54- 65.
پوربرار، فاطمه.، و یعقوبی، طاهره (1400). تأثیر معنویت بر تاب‏آوری زنان. نشریه اسلام و سلامت، 6(2)، 59- 68.
جعفری، بی‌تا.، مطیع، مهدی.، و حاجی اسماعیلی، محمدرضا (1401). بررسی رابطه بین سطح امید به زندگی و نشاط درونی خانواده‌ها با قرائت و اُنس با قرآن در خانواده متعالی. نشریه سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، ۶(۲)، 1- 10.
حسین زاده، مهدی.، رجبی واسوکلایی، قاسم.، موسوی، سید مسعود.، پور شرعیاتی، فاطمه.، و جوانی، علی (1395). ارتباط اُنس با قرآن و سلامت روانی در بین دانشجویان دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران. نشریه طب و تزکیه، 25(1)، 29- 36.
خادمی، علی (1389) رابطه میزان اُنس با قرآن و الگوی مصرف در میان کارکنان سازمان‌های دولتی شهرستان ارومیه. نشریه روان‌شناسی و دین، 3(2)، 103- 118.
خان جانی، مهدی (1402). پیش‌بینی تاب‏آوری خانواده براساس سبک‌های حل تعارض و ادراک از سلامت خانواده اصلی در زوجین. نشریه روان‌شناسی فرهنگی، 7(1)، 280- 299.
خطیب، سید مهدی.، آذربایجانی، مسعود.، پسندیده، عباس.، جان بزرگی، مسعود.، و رسول‎زاده طباطبایی، سیدکاظم (1401). تدوین الگوی مفهومی مقابله دینی با استرس براساس قرآن‎کریم: نظریه داده‌بنیاد. نشریه روان‌شناسی فرهنگی، 6(1)، 46- 75.
خوش‌رو رودبارکی، طراوت.، قربان پور لفمجانی، امیر.، و بلند، حسن (1402). رابطه سرمایه روان‌شناختی با توانمندی خانواده: نقش میانجی معنای زندگی و حمایت اجتماعی ادراک‌شده. نشریه فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، 18(63)، 182- 212.
شکوهی، مهدی.، عبدالله‌زاده، حسن.، و محمودی، هیوا (1399). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی پرسش‌نامه نیازهای معنوی در بیماران مبتلابه سرطان. نشریه دین و سلامت، 8(2)، 9- 18.
صالح بیگی، زهره.، حاتمی ورزنه، ابوالفضل.، و فرح‌بخش، کیومرث (1403). شناسایی نقش والدین در سازگاری دختران جوان با طلاق. نشریه فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، 9(66)، 33- 51.
 صف‌آرا، مریم.، خان بابایی، مینا.، و خان‌بابایی، مینو (1399). تأثیر آموزش مهارت‌های معنوی بر ارتقاء کیفیت زندگی و امید به زندگی مادران دارای کودک کم‌توان ذهنی. نشریه روان‌شناسی افراد استثنایی، 10(37)، 161- 180.
ظریفی، مجتبی.، هنری, حبیب.، و بحرالعلوم، حسن (1395). ویژگی‌های روان‌سنجی و هنجاریابی نسخه فارسی پرسش‌نامه تاب‌آوری در دانش‌آموزان و دانشجویان ورزشکار و غیر ورزشکار. نشریه مطالعات روان‌شناسی ورزشی، 5(15), 131-150.
عیسی‌نژاد، امید.، و علیزاده، زینب (1399). اثربخشی آموزش تقویت مقابله زوجی بر سازگاری زناشویی و راهبردهای مقابله‌ای زوجی. فصل‌نامه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 11(1)، 67- 85.
فروزنده، الهام.، و انتظاری، سمیرا (1399). اثربخشی ذهن‌آگاهی با رویکرد شناختی بر دشواری‌های تنظیم هیجانی و تاب‌آوری زنان ‏مطلقه شهر تهران. نشریه پژوهش‌نامه زنان، 11(31)، 25- 42.
قادری، زهره.، صادق‌نیا، مهراب.، و کرمی‌پور، الله‌کرم (1401). نقش تاب‌آوری روانی در رضایت‎مندی از منظر آموزه‌های قرآن کریم. نشریه پژوهشهای ادیانی، 10(19)، 71- 82.
کرد زنگنه، جعفر.، و قاسمی اردهایی، علی (1402). پیامدهای طلاق برای زنان مطلقه با تأکید بر تفاوت‌های اجتماعی- جمعیتی مرتبط با آن: مطالعه‌ای در شهر اهواز. نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 18(35)، 363- 392.
نجفی ثانی، علیرضا.، هاشمی اصل، بی‌بی مرضیه.، گلمکانی، ناهید.، و جعفرنژاد، فرزانه (1391). بررسی ارتباط انس با قرآن و فعالیت‌های مذهبی با شادمانی در زنان باردار. نشریه زنان، مامایی و نازایی ایران، 15(40)، 24- 31.
نورمحمدی، غلامرضا (1400). نقش معنویت بر سلامت جسمی. نشریه قرآن و طب، 6(4)، 62- 71.
هاشمی، زهره.، آقاجانی هشتجین، طهمورث.، و شکرگزار، علیرضا (1401). رابطه بهزیستی معنوی با سلامت روان، تاب‌آوری و امید به زندگی در بیماران قلبی- عروقی بیمارستان جم شهر تهران. نشریه پژوهش در دین و سلامت، 8(3)، 38- 52.
Refrences
Adzim, A. F., Badayai, A. R. A., & Zahrin, S. N. A. (2024). The Relationship Between Meaning of Life and Psychological Well-Being among Hufaz in Malang-Jawa Timur-Indonesia. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 8(17), 75- 86.
Ahmadi, A., Heidarzadeh, A., Dehghan, M., Safarizadeh, M. H., & Forouzi, M. A. (2023). Spiritual coping strategies: Relationship with physical, anxiety, and depression symptoms of patients with cancer. Indian Journal of Cancer, 60(3), 439- 446.‏
Blad, M., & Kaczmarek, P. (2024). The Roles of Religion in Building Resilience among Rural Inhabitants: Evidence from a Case Study in Poland. Rural Theology, 22(1), 2- 16.‏
Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. Sociological Methods & Research, 21(2), 230- 258.
Byrne, B. M. (2013). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. New York, NY: Routledge.
Connor, K. M., & Davidson, J. R. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor-Davidson resilience scale: (CD-RISC). Depression and Anxiety, 18(2), 76- 82.
First, J. M. (2024). Post-traumatic stress and depression following disaster: examining the mediating role of disaster resilience. Frontiers in public health. doi: 10.3389/fpubh.2024.1272909‏
Frankl VE. (1969). the will to meaning: Principles and application of Logo therapy. New York: World Publishing.
Hine, B., Roy, E. M., Huang, C. Y., & Bates, E. (2025). Fathers’ Experiences of Relationship Breakdown Including Post-Separation Abuse and Parental Alienating Behaviours. Social Sciences, 14(1), 31. ‏‏https://doi.org/10.3390/socsci14010031
Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1),1- 55.
Jobst, L. J., Bader, M., & Moshagen, M. (2023). A tutorial on assessing statistical power and determining sample size for structural equation models. Psychological Methods, 28(1), 207- 221.‏
Kasen, S., Wickramaratne, P., Gameroff, M. J., & Weissman, M. M. (2012). Religiosity and resilience in persons at high risk for major depression. Psychological medicine, 42(3), 509- 519.‏
Kline, R. B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling. New York: Guilford Press.
Kondal, S., Aswal, T., & Das, A. (2024). The bridge between spirituality and psychological well-being with life satisfaction. International Journal of Science and Research,13(6), 351-356.‏‏
Lundmark, M., & Raddock, E. (2025). Religious coping in parenting a child with Down syndrome: A case study. Archive for the Psychology of Religion, 48(2), 135- 156.
Lyman, E. M., Marks, L. D., Dollahite, D. C., Leavitt, C. E., Chamberlain, T. M., & Cooper, C. N. (2024). How Do Religious Women Cope with Marital Conflict and Hardship? Psychology International, 6(4), 1040- 1052.‏
McIntire, L., & Duncan, R. (2013). Associations among religious coping, daily hassles, and resilience. Archive for the Psychology of Religion, 35(1), 101- 117.
Melnychuk, I. Y. (2025). Peculiarities of spiritual and intellectual growth of the individual in the context of perceiving the meaning of life. Spiritual and intellectual upbringing and teaching of youth in the XXI century, -(7), 53- 57. ‏
Mesrabadi, J., Jafariyan, S., & Ostovar, N. (2013). Discriminative and construct validity of meaning in life questionnaire for Iranian students. International Journal of Behavioral Sciences, 7(1), 83- 90. ‏
Miller, A. A., O’Súilleabháin, P. S., Luchetti, M., Terracciano, A., & Sutin, A. R. (2025). Coping Styles as Mediators Between Purpose in Life and Cognitive Function: A Longitudinal Study. Research on Aging, 47(3-4), 240-252. ‏
Rao, G. P., Koneru, A., Nebhineni, N., & Mishra, K. K. (2024). Developing resilience and harnessing emotional intelligence. Indian Journal of Psychiatry, 66(2), 255- 261. ‏
Sajjad, A., & Thakur, S. (2025). The Role of Resilience in Predicting Marital Adjustment and Psychological Well-Being among Married People. Social Science Review Archives, 3(1), 214- 223. ‏
Singh, K., Junnarkar, M., Jaswal, S., & Kaur, J. (2018). Validation of meaning in life questionnaire in Hindi (MLQ-H). Mental Health, Religion and Culture. 19)5(, 448-458. ‏
Solovyeva, S. L. (2024). Spiritual orientation of the psychological rehabilitation of combatants. Neurology Bulletin, 56(2), 197- 209. ‏
Steger, M. F., Frazier, P., Oishi, S., & Kaler, M. (2006). The meaning in life questionnaire: assessing the presence of and search for meaning in life. Journal of counseling psychology, 53(1), 80- 93.
Stroebe, W., & Stroebe, M. S. (2021). Beyond marriage: The impact of partner loss on health. In The emerging field of personal relationships. London: Routledge.
Tahvilian, M., Foroozandeh, E., & Banitaba, S. M. (2023). Comparing the Effects of Psychodrama with Cognitive Behavioral Therapy on Psychological Well-being of Women with Marital Conflicts. Women’s Health Bulletin, 10(1), 23- 31.
Yoo, H., Johnson, L. N., Wagner, K. N., & Cherry, K. A. (2025). The Associations Between Adverse Childhood Experiences, Shared Religious/Spiritual Practices, and Relationship Satisfaction in Couple Therapy: Sessions 1 Through 6. Journal of Marital and Family Therapy, 51(1), e12761. ‏

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار