نقد مدخل «بلوغ» دائرة‌المعارف قرآن لیدن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، دانش پژوه دکتری قرآن و علوم گرایش روان‌شناسی، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

2 دانش پژوه دکتری قرآن و روان‌شناسی، مرکز تخصصی قرآنی امام علی بن ابیطالب، قم، ایران.

3 استادیار گروه قرآن و حدیث، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین، توصیف و نقد مدخل «بلوغ» در دائرة‌المعارف قرآن لیدن، نوشته چارلز جوزف آدامز انجام شد. این پژوهش برای آشنایی با دیدگاه‌های غیرمسلمانان درباره قرآن و مبانی اسلامی، نقد و تحلیل علمی این دیدگاه‌ها براساس مبانی قرآنی و اسلامی و تبیین دیدگاه صحیح قرآن و اسلام درباره بلوغ انجام شد.
روش پژوهش: پژوهش حاضر، تحقیقی نظری است که با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی انجام شد. داده‌ها به‌روش کتابخانه‌ای گردآوری شد و مدخل «بلوغ» در دائرة‌المعارف قرآن لیدن با استناد به آیات قرآن کریم، روایات و منابع فقهی، مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت. همچنین در ارزیابی مطالب از روش تحلیل منطقی و نقد مستند استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که نویسنده مدخل، در تبیین مفهوم «بلوغ»، رویکردی سطحی و ناقص داشته است. مهم‌ترین کاستی‌های مدخل عبارت‌اند از: جامع و مانع نبودن تعریف بلوغ، گردآوری ناقص واژگان قرآنی مربوط به بلوغ، محدود شدن به «بلوغ اَشُد» و اشاره غیرمستقیم به «بلوغ نکاح» بدون توجه به «بلوغ حُلُم»، فقدان دسته‌بندی جامع از انواع بلوغ در قرآن، بیان احکام فقهی به‌صورت مبهم و بدون استناد، ارائه تصویری نادقیق از فقه مسلمانان و اتکا به دیدگاه‌های محدود فقهی بدون توجه به آرای مذاهب و فرقه‌های مختلف اسلامی.
نتیجه‌‎گیری: نتایج پژوهش نشان داد که مدخل «بلوغ» دائرة‌المعارف قرآن لیدن در معرفی مفهوم بلوغ از منظر قرآن و فقه اسلامی، از جامعیت و دقت لازم برخوردار نیست. همچنین روشن شد که در قرآن کریم سه تعبیر «بلوغ نکاح»، «بلوغ حُلُم» و «بلوغ اَشُد» برای بیان مفهوم بلوغ به‌کار رفته است که هر یک ناظر به بُعدی از این مفهوم بوده و تبیین آنها برای فهم صحیح دیدگاه قرآن درباره بلوغ ضروری است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Criticism of the Entry "Puberty (Bulugh)" in the Leiden Encyclopedia of the Quran

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Davari Shalmazari 1
  • Mohammad Reza Ramazani Chaleshtori 2
  • Nafiseh Amiri Domari 3
1 Corresponding Author, Department of Quran and Hadith Sciences, Bent al-Hoda Higher Education Complex, Al-Mustafa International University, Qom, Iran.
2 Department of Quran and Hadith Sciences, Imam Ali ibn Abi Talib Quranic Specialized Center, Qom, Iran.
3 Department of Quran and Hadith Sciences, Bent al-Hoda Higher Education Complex, Al-Mustafa International University, Qom, Iran.
چکیده [English]

bjective: The present study was conducted with the aim of explaining, describing, and critiquing the entry "puberty (Bulugh)" in the Leiden Encyclopedia of the Quran, written by Charles Joseph Adams. This study was conducted to familiarize with the views of non-Muslims about the Quran and Islamic principles, to critique and scientifically analyze these views based on Quranic and Islamic principles, and to explain the correct view of the Quran and Islam about puberty.
Method: The present study is a theoretical study conducted with a descriptive-analytical approach. The data were collected using a library method, and the entry "puberty (Bulugh)" in the Leiden Encyclopedia of the Quran was analyzed and evaluated by citing verses of the Holy Quran, narrations, and jurisprudential sources. Also, the method of logical analysis and documentary criticism was used in the evaluation of the materials.
Results: The findings of the study showed that the author of the entry had a superficial and incomplete approach in explaining the concept of "puberty". The most important shortcomings of the entry are as follows: the lack of a comprehensive and comprehensive definition of puberty, the incomplete collection of Quranic terms related to puberty, the limitation to "Bulugh al-Ashud" and the indirect reference to "Bulugh al-Nikah" without paying attention to "Bulugh al-Hulum", the lack of a comprehensive classification of the types of puberty in the Quran, the expression of jurisprudential rulings in an ambiguous and unreferenced manner, the presentation of an inaccurate picture of Muslim jurisprudence, and the reliance on limited jurisprudential perspectives without paying attention to the opinions of different Islamic schools and sects.
Conclusions: The results of the study showed that the entry "puberty (Bulugh)" in the Leiden Encyclopedia of the Quran does not have the necessary comprehensiveness and accuracy in introducing the concept of puberty from the perspective of the Quran and Islamic jurisprudence. It also became clear that in the Holy Quran, three expressions "Bulugh al-Nikah", "Bulugh al-Hulum" and "Bulugh al-Ashud" are used to express the concept of puberty, each of which refers to a dimension of this concept, and their explanation is necessary for a correct understanding of the Quran's view on puberty.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Leiden Encyclopedia of the Quran
  • Charles Joseph Adams
  • puberty
  • types of puberty in the Quran
  • orientalist
* قرآن‌کریم (1380). مترجم: مکارم شیرازی، ناصر. تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
ابن‌حجر هیتمی، احمد‌بن‌محمد (1419هـ.ق). الفتاوی الحدیثیة. بیروت: دارالحیاء التراث العربی.
ابن‌قیم جوزی، محمد‌بن‌ابی‌بکر (1390هـ.ق). المنار المنیف فی الصحیح و الضعیف. محقق: ابو غدة، عبدالفتاح. حلب: مکتبة المطبوعات الاسلامیة.
ابن‌قیم جوزی، محمد‌بن‌ابی‌بکر (1408هـ.ق). الصواعق المرسلة فی الرد علی الجهمیة و المعطلة. ریاض: دارالعاصمة.
ابن‌قیم جوزی، محمد‌بن‌ابی‌بکر (1415هـ.ق). زاد المعاد فی هدی خیر العباد. بیروت: مؤسسة الرسالة، مکتبة المنار الإسلامیة.
ابن‌منظور، محمد‌بن‌مکرم (1414هـ.ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
اختری، الهام.، ایرانزاد اصل، مریم.، و ماهروزاده، سمیه (1401). طب سنتی و بلوغ دختران. تهران: المعی.
اعلمی‌حائری، محمدحسین (1413هـ.ق). دائرة‌المعارف الشیعه العامه. بیروت: موسسة الاعلمی للمطبوعات.
افشارمنش، محمود (1398). مسائل جوانان و نوجوانان. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
برزده، محمدحسین (1397). وهابیت. تهران: نظری.
بهجت‌پور، عبدالکریم (1362). تفسیر فریقین: تاریخ، مبانی، اصول،. قم: آثار نفیس.
تنه‌کار، محسن (1389). آشنایی والدین با دوران بلوغ نوجوانان. قم: نسیم رحمت.
حاج‌سیدجوادی، احمد صدر،.‌ فانی، کامران،. خرمشاهی، بهاالدین (1362). دائرة‌المعارف تشیع: مدخل ابن‌تیمیه. تهران‌: سعید محبی.
حسینی‌مراغی، سید میر عبدالفتاح (1250هـ.ق). العناوین الفقهیه. قم: مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
حق‌جو، محمدحسین (1374). جلوه‌ها و زمینه‌های بلوغ. قم: المهدی.
راغب‌اصفهانی، حسین‌بن‌محمد (1374). المفردات فی غریب القرآن). تهران: آرایه.
رضایی‌اصفهانی، محمدعلی (1385). بررسی دائرة‌المعارف قرآن لیدن. نشریه قرآن و مستشرقان، 1(2)، 43- 70.
زرقا، مصطفی احمد (1998هـ.ق). المدخل الفقهی العام. دمشق: دارالقلم.
سبحانی‌تبریزی، جعفر (1371). فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی. مترجم: جعفری، محمد عیسی. قم: توحید.
سروش‌محلاتی محمد (1399). بلوغ دینی دختران. تهران: میراث اهل‌قلم.
سید، جمال‌بن‌محمد (1424هـ.ق). ابن قیم الجوزیة و جهوده فی خدمة السنة النبویة و علومها. مدینه منوره: عمادة البحث العلمی بالجامعة الإسلامیة.
سیدبن‌طاووس، سید رضی‌الدین علی‌بن‌موسی بن جعفر‌بن‌طاووس (1412هـ.ق). کشف المحجة لثمرة المهجة. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
سیدی، اکرم سادات (1400). بلوغ دختران در فقه و ادلۀ آن. اردستان: مشارق الانوار.
شرفی، محمد رضا (1388) دنیای نوجوان. تهران: منادی تربیت.
شیخ‌صدوق، ابن‌بابویه محمد‌بن‌علی (1361). معانی الاخبار. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
شیخ‌صدوق، ابن‌بابویه محمد‌بن‌علی (1362). الخصال. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
شیخ‌صدوق، ابن‌بابویه محمد‌بن‌علی (1413هـ.ق). من لایحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طاها، مهدی (1394). علائم و نشانه‎های بلوغ دختران. تارنمای هدانا. مشاهده شده در تاریخ 3/8/1402 https://hadana.ir
طبرسی، فضل‌بن‌حسن (1425هـ.ق‌). مجمع البیان. تهران: ناصرخسرو.
طوسی، محمد‌بن‌حسن (1413هـ.ق). التبیان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
عصیری، سید مجتبی (1391). پیامبر وهابیت. قم: رشید.
علامه امینی، عبد الحسین (1353). ترجمه الغدیر. مترجم: بهبودی، محمد باقر. تهران: بنیاد بعثت.
فرمانیان، مهدی.، صادقیان، رضا.، معینی‎فر، محمد.، و بامری، عبدالواحد (1397). تاریخ و عقاید وهابیت. قم: ذکری.
فیومی، احمد‌بن‌محمد (1414هـ.ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر. قم: مؤسسه دار الهجرة.
کاظمی، احسان.، و آتش‌پور، حمید (1398). بلوغ (راهنمای والدین). تهران: ابوعطا.
مرادی، عذرا (1389). بلوغ شرع در مذاهب اسلامی (با مقدمه‌ای در تکالیف و فلسفه شرایع). مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
مکارم‌شیرازی، ناصر (1429هـ.ق). علی مفترق طریقین. قم: مدرسه الامام علی‌بن‌ابی‌طالب(ع).
موسوی خمینی، روح‌الله (1368)، کتاب البیع. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
موسیوند، منوچهر (1394). تاریخچه وهابیت. کرج: پژوهش اخوت.
نجفی‌جواهری، محمدحسن (1362). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
نجفی‌جواهری، محمدحسن‌بن‌باقر (1266هـ.ق). جواهرالکلام فی شرح شرایع‌‌الاسلام. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه.
نراقی‌زاده، افسانه (1394). مسائل نوجوانان و جوانان. تهران: مهراندیش.
Refrences
Adams, C. J. (2001-2006). Bulūgh [بلوغ]. Encyclopaedia of the Qur'an (Vol. 1, p. 552). In McAuliffe, J. D.(Ed.). Trans: S. Edalatnejad. Tehran: Hekmat Publications.
McAuliffe, J. D. (Ed.). (2001-2006). Encyclopaedia of the Qur'an. Leiden: Brill.