بازشناسی مؤلفه‏‌های معنایی «زوجیت» در اندیشه قرآنی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(ره) با رویکرد ریشه‏‌شناسی سامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

چکیده

هدف: «زوجیت» از مفاهیم کلیدی قرآن کریم است که حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای(ره) آن را نخستین اصل در منشور زن در اسلام معرفی کرده و در تبیین آن، مفهوم قرآنی زوجیت را در برابر دیالکتیک هگلی و مارکسیستی قرار داده‌ است. هدف این پژوهش، بازشناسی مؤلفه‌های معنایی زوجیت در اندیشه قرآنی امام شهید انقلاب(ره) با بهره‌گیری از رویکرد ریشه‌شناسی سامی و تبیین تفاوت‌های آن با دیالکتیک هگلی و مارکسیستی است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی انجام شده است. در گام نخست، مؤلفه‌های معنایی زوجیت از بیانات آیت‏‌الله خامنه‌‏ای(ره) استخراج شد. سپس این مؤلفه‌ها با کاربست رویکرد ریشه‌شناسی سامی و بررسی کاربردهای ریشه «ز- و- ج» در زیرشاخه‌های سامی تحلیل و با یافته‌های بخش نخست مقایسه گردید. در پایان، مفهوم قرآنی زوجیت با دیالکتیک هگلی و مارکسیستی مقایسه شد.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که مفهوم زوجیت در اندیشه قرآنی امام شهید انقلاب(ره) از پنج مؤلفه معنایی «جفت بودن»، «متصل بودن»، «هم‌رتبه بودن»، «متفاوت بودن» و «مکمل بودن» تشکیل شده است. یافته‌‏های ریشه‏شناسی سامی نیز همین مؤلفه‌ها را تأیید کرد و نشان داد که زوجیت بیانگر پیوند دو عنصر هم‌رتبه است که با وجود تفاوت، یکدیگر را تکمیل می‌کنند. همچنین روشن شد که مفهوم قرآنی زوجیت، برخلاف دیالکتیک هگلی و مارکسیستی، بر تضاد خصمانه و تنازع استوار نیست.
نتیجه‌‎گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که تبیین قرآنی آیت‌‏الله خامنه‌‏ای(ره) از مفهوم زوجیت با یافته‌های ریشه‌شناسی سامی همخوانی دارد. براین‌اساس، قرآن کریم روند تکاملی عالم را نه حاصل کشمکش میان اضداد، بلکه نتیجه پیوند، همراهی و تکامل متقابلِ دو عنصر هم‌رتبه ولی متفاوت معرفی می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Semantic Components of "Zawjiyyah (Pairing)" in the Quranic Thought of Ayatollah Khamenei with a Semitic Etymological Approach

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hussein Shirzad 1
  • Mohammad Hassan Shirzad 2
1 Corresponding Author, Department of Islamic Knowledge, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
2 Department of Islamic Knowledge, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
چکیده [English]

Objective: "Zawjiyyah (pairing)" is one of the key concepts of the Holy Quran, which Ayatollah Seyed Ali Khamenei introduced as the first principle in the charter of women in Islam and in explaining it, he contrasted the Quranic concept of Zawjiyyah with the Hegelian and Marxist dialectics. The aim of this research is to identify the semantic components of Zawjiyyah in the Quranic thought of the martyred Imam of the Revolution by using a Semitic etymology approach and explaining its differences with the Hegelian and Marxist dialectics.
Method: The present study was conducted using a descriptive-analytical method. In the first step, the semantic components of Zawjiyyah were extracted from the statements of Ayatollah Khamenei. Then, these components were analyzed by applying a Semitic etymology approach and examining the uses of the root "Z-W-J" in the Semitic sub-branches and compared with the findings of the first part. Finally, the Quranic concept of Zawjiyyah (pairing) was compared with Hegelian and Marxist dialectics.
Results: The research findings showed that the concept of Zawjiyyah in the Quranic thought of the martyred Imam of the Revolution is composed of five semantic components: "being a pair", "being connected", "being of the same rank", "being different" and "being complementary". The findings of the Semitic etymology also confirmed these components and showed that Zawjiyyah expresses the connection of two elements of the same rank that, despite their differences, complement each other. It also became clear that the Quranic concept of Zawjiyyah (pairing), unlike Hegelian and Marxist dialectics, is not based on hostile contradiction and conflict.
Conclusions: The results of the research indicate that Ayatollah Khamenei's Quranic explanation of the concept of Zawjiyyah is consistent with the findings of the Semitic etymology. Accordingly, the Holy Quran introduces the evolutionary process of the universe not as the result of a conflict between opposites, but rather as the result of the connection, companionship, and mutual evolution of two equal but different elements.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Zawjiyyah (pairing) in the Quran
  • woman in the Quran
  • Quranic thought of Ayatollah Khamenei
  • vocabulary of the Quran
  • Semitic linguistics
  • criticism of Marxism

مراجع

 قرآن کریم (1380). مترجم: الهی قمشه‏ای، مهدی. قم: فاطمة الزهرا (س).
ابن سیده، علی بن اسماعیل (1421هـ.ق). المحکم و المحیط الأعظم. بیروت: دار الکتب العلمیة.
ابن فارس، احمد (1399هـ.ق). مقاییس اللغة. بیروت: دارالفکر.
ابن منظور، محمد (1414هـ.ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
ازهری، محمد بن احمد (1421هـ.ق). تهذیب اللغة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
انوری، حسن (1382). فرهنگ بزرگ سخن. تهران: انتشارات سخن.
بروکلمان، کارل (1977). فقه اللغات السامیة. مترجم: عبدالتواب، رمضان. ریاض: جامعة الریاض.
پاکتچی، احمد.، و افراشی، آزیتا (1399). رویکردهای معناشناختی در مطالعات قرآنی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
جمحی، محمد بن سلّام (1394هـ.ق). طبقات فحول الشعراء. جده: دارالمدنی.
جمعی از نویسندگان (1402). روش، گرایش و قواعد تفسیری حضرت آیت‏الله‏العظمی خامنه‏ای. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
جوهری، اسماعیل (1407هـ.ق). تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دارالعلم للملایین.
خامنه‏ای، سید علی (11/01/1356). بیانات در مراسم قرائت خطبه عقد ازدواج. مشاهده شده از https://khl.ink/f/48266
خامنه‏ای، سید علی (1392). مطلع عشق: گزیده‏ای از رهنمودهای رهبر معظّم انقلاب اسلامی به زوج‏های جوان. محقق: حاج‏علی‏اکبری، محمدجواد. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
خامنه‏ای، سید علی (1395). جایگاه و مسائل زنان در فرهنگ اسلام و تجدد. محقق: بانکی‌پور فرد، امیرحسین. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
خامنه‏ای، سید علی (14/10/1401). بیانات در دیدار با اقشار مختلف بانوان. مشاهده شده از https://khl.ink/f/51655
خامنه‏ای، سید علی (20/04/1370). بیانات در مراسم قرائت خطبه عقد ازدواج. مشاهده شده از https://khl.ink/f/2473
خامنه‏ای، سید علی (27/09/1403). بیانات در دیدار با اقشار مختلف بانوان. مشاهده شده از https://khl.ink/f/58656
خامنه‏ای، سید علی (30/07/1376). بیانات در دیدار با جمعی از زنان. مشاهده شده از https://khl.ink/f/2859
راغب اصفهانی، حسین (1412هـ.ق). المفردات فی غریب القرآن. دمشق: دار الشامیة.
شوالیه، ژان.، و گربران، آلن (1387). فرهنگ نمادها. مترجم: فضائلی، سودابه. تهران: جیحون.
صاحب بن عباد (1414هـ.ق). المحیط فی اللغة. بیروت: عالم الکتاب.
فیروزآبادی، محمد (1426هـ.ق). القاموس المحیط. دمشق: مؤسسة الرسالة.
فیومی، احمد (بی‏تا). المصباح المنیر. بیروت: المکتبة العلمیة.
لاجوردی، فاطمه (1388). ثنویت. دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (جلد 17، صص 118-126). تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
مطهری، مرتضی (1388). نقدی بر مارکسیسم. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی (1389). جامعه و تاریخ. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی (1390). مقدمه و پاورقی بر اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران: صدرا.
ولایتی، علی‏اکبر (1392). خامنه‏ای، آیت‏الله سید علی. دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (جلد 21، صص 682-714). تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
ولفنزن، اسرائیل (1929). تاریخ اللغات السامیة. بیروت: دارالقلم.
Bomhard, A. R. (2014). Afrasian Comparative Phonology and Vocabulary. Charleston, SC: Signum Desktop Publishing.
Brun, S. (1895). Dictionarium Syriaco-Latinum. Beirut: Typographia PP. Soc. Jesu.
Bussmann, H. (2006). Routledge Dictionary of Language and Linguistics. London & New York: Routledge.
Campbell, L., & Mixco, M. (2007). A Glossary of Historical Linguistics. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Costaz, L. (2002). Syriac-English Dictionary. Beirut: Dar El-Machreq.
Dalman, G. (1901). Aramäisch-Neuhebräisches Wörterbuch zu Targum, Talmud und Midrasch. Frankfurt: Kauffmann.
Dillmann, A. (1865). Lexicon Linguae Aethiopicae. Lipsiae: T. O. Weigel.
Drower, E. S., & Macuch, R. (1963). A Mandaic Dictionary. Oxford: Clarendon Press.
Fraenkel, S. (1962). Die Aramäischen Fremdwörter im Arabischen. Hildesheim: Georg Olms Verlagsbuchhandlung.
Gray, L. (1971). Introduction to Semitic Comparative Linguistics. Amsterdam: Philo Press.
Hartz, P. R. (2009). Daoism. New York: Chelsea House.
Hoftijzer, J., & Jongeling, K. (1995). Dictionary of the North-West Semitic Inscriptions. Leiden: Brill.
Hoobler, D., & Hoobler, T. (2009). Confucianism. New York: Chelsea House.
Huehnergard, J., & Rubin, A. D. (2011). Phyla and Waves: Models of Classification of the Semitic Languages. Semitic Languages: An International Handbook. Ed: Stefan Weninger. Berlin: De Gruyter Mouton.
Jastrow, M. (1903). A Dictionary of the Targumim, the Talmud Babli and Yerushalmi and the Midrashic Literature. London / New York: Luzac / Putnam.
Jeffery, A. (1938). The Foreign Vocabulary of the Qur'an. Baroda: Oriental Institute.
Jennings, W. (1926). Lexicon to the Syriac New Testament (Peshiṭta). Oxford: Clarendon Press.
Klein, E. (1987). A Comprehensive Etymological Dictionary of the Hebrew Language. Jerusalem: The University of Haifa.
Leslau, W. (1991). Comparative Dictionary of Ge'ez. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
Levy, J. (1883). Neuhebräisches und Chaldäisches Wörterbuch über die Talmudim und Midraschim. Leipzig: F. A. Brockhaus.
Liddell, H. G., & Scott, R. (1996). A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press.
Lipinski, E. (1997). Semitic Languages: Outline of a Comparative Grammar. Leuven: Peeters.
Moscati, S. (1980). An Introduction to the Comparative Grammar of the Semitic Languages. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
O'Leary, De L. (1923). Comparative Grammar of the Semitic Languages. London: Kegan Paul.
Orel, V., & Stolbova, O. (1995). Hamito-Semitic Etymological Dictionary. Leiden: Brill.
Payne Smith, R. (1903). A Compendious Syriac Dictionary. Oxford: Clarendon Press.
Sokoloff, M. (1992). A Dictionary of Jewish Palestinian Aramaic of the Byzantine Period. Ramat-Gan: Bar Ilan University Press.
Webster, N. (1916). Webster's Collegiate Dictionary. Massachusetts: Merriam-Webster.
Wharton, E. R. (1890). Etyma Graeca: An Etymological Lexicon of Classical Greek. London: Percival & Co.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار