مدل‌یابی رابطه تجددگرایی مادران و سازگاری اجتماعی دختران نوجوان با میانجی‌گری سازگاری فردی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، استادیار گروه جامعه‌شناسی، جامعه‌المصطفی العالمیه، قم، ایران.

2 دانش‌پژوهش کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، گروه روان‌شناسی، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه‌المصطفی العالمیه، قم، ایران.

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی پیش‌بینی سازگاری اجتماعی دختران نوجوان براساس تجددگرایی مادران با نقش میانجی سازگاری  فردی انجام شد.  
روش پژوهش: این پژوهش که از نظر هدف کاربردی است به‌روش غیرآزمایشی از نوع توصیفی-همبستگی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مادران دارای دختران نوجوان (۱۲ تا ۱۸ سال) شهر قم بودند که از میان ایشان ۳۶۵ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه‌های محقق‌ساخته سنجش تجددگرایی مادران (۲۵ گویه، α=.772)، سازگاری فردی دختران نوجوان (۹ گویه، α=.582) و پرسش‌نامه سازگاری اجتماعی دختران نوجوان (۱۳ گویه، α=.772) جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه همزمان و روش سه‌مرحله‌ای بارون و کنی (1986) با تأیید آزمون سوبل تحلیل شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که بُعد نگرشی تجددگرایی مادران بر تمامی مؤلفه‌های سازگاری اجتماعی شامل مهارت اجتماعی (β=.264)، روابط اجتماعی (β=.308)، روابط خانوادگی (β=.209)، علایق اجتماعی (β=.211) و نیز بر تمامی مؤلفه‌های سازگاری فردی شامل خودکارآمدی (β=.218)، ابراز وجود (β=.236)، اعتماد به نفس (β=.262) و عزت‌نفس (β=.245) رابطه مثبت و معنادار دارد (p<.001). ابعاد رفتاری و گرایشی، به جز رابطه بُعد گرایشی بر اعتماد به نفس (β=.151, p=.004)، رابطه معناداری نداشتند. تحلیل میانجی‌گری نشان داد سازگاری فردی نقش میانجی کامل در رابطه کلی بین تجددگرایی مادران و سازگاری اجتماعی (Z=-4.584, p<.001) و نقش میانجی جزئی در رابطه با مؤلفه‌های مهارت اجتماعی (Z=-3.163, p<.001) و روابط خانوادگی (Z=-2.376, p<.05) ایفا می‌کند.
نتیجه‌گیری: بُعد نگرشی تجددگرایی مادران قوی‌ترین پیش‌بین سازگاری فردی و اجتماعی دختران نوجوان است و سازگاری فردی به‌مثابه حلقه واسط اصلی در انتقال این رابطه عمل می‌کند. این یافته‌ها بر اهمیت توجه به باورها و نگرش‌های مادران در طراحی مداخلات آموزشی و مشاوره‌ای برای ارتقای سازگاری دختران نوجوان تأکید دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Modeling the Relationship between Mothers' Modernism and Social Adjustment of Adolescent Girls, Mediated by Personal Adjustment

نویسندگان [English]

  • Davoud Safa 1
  • Masoumeh Hassani 2
1 Corresponding Author, Department of Sociology, Al-Mustafa International University, Qom, Iran.
2 Department of Psychology, Bent al-Hoda Higher Education Complex, Al-Mustafa International University, Qom, Iran.
چکیده [English]

Objective: The present study was conducted with the aim of investigating the prediction of adolescent girls' social adjustment based on mothers' modernism, with personal adjustment serving as a mediating variable.
Method: This applied study employed a non-experimental, descriptive-correlational design. The population consisted of all mothers with adolescent daughters (aged 12-18) in the city of Qom; from this group, 365 participants were selected using the convenience sampling. Data were collected using researcher-made questionnaires assessing mothers' modernism (25 items, α=0.772), adolescent daughters' personal adjustment (9 items, α=0.582), and adolescent daughters' social adjustment (13 items, α=0.772). The data were analyzed using Pearson's correlation coefficient, simultaneous multiple regression analysis, and the Baron and Kenny (1986) three-step method, supplemented by the Sobel test.
Results: The results indicated that the attitudinal dimension of mothers' modernism has a significant positive relationship with all components of social adjustment, including social skills (β=0.264), social relationships (β=0.308), family relationships (β=0.209), and social interests (β=0.211) as well as with all components of personal adjustment, including self-efficacy (β=0.218), assertiveness (β=0.236), self-confidence (β=0.262), and self-esteem (β=0.245) (P<0.001). Regarding the behavioral and dispositional dimensions, no significant relationships were found, with the exception of the link between the dispositional dimension and self-confidence (β=0.151, P=0.004). Mediation analysis revealed that personal adjustment plays a role of full mediation in the overall relationship between mothers' modernism and social adjustment (Z=-4.584, P<0.001), and a role of partial mediation regarding the components of social skills (Z=-3.163, P<0.001) and family relationships (Z=-2.376, P<0.05).
Conclusions: The attitudinal dimension of mothers' modernism is the strongest predictor of adolescent girls' personal and social adjustment, with personal adjustment serving as the primary mediating link in this relationship. These findings underscore the importance of considering mothers' beliefs and attitudes when designing educational and counseling interventions aimed at enhancing adolescent girls' adjustment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • mothers' modernism
  • daughters' social adjustment
  • daughters' personal adjustment
  • mediation
  • adolescent girls

مراجع

اعزازی، شهلا (1388). جامعه‌شناسی خانواده با تأکید بر نقش، ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر. تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
بابایی، مریم (1402). بررسی عملکرد خانواده در سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان. اولین همایش بین‌المللی افق‌های نوین در آموزش و پرورش در هزاره سوم. بوشهر.
تنهایی، ابوالحسن، و شکر بیگی، عالیه (1387). جهانی شدن، تجددگرایی و خانواده در ایران (گذار یا فروپاشی). فصلنامه جامعه‌شناسی، -(11)، 33-55.
حسنی، زینب.، و جعفری‌تیره شبانکاره، اصغر (1402). رابطه سبک زندگی با سازگاری اجتماعی نوجوانان دختر مقطع متوسطه اول شهرستان دشتی. هجدهمین کنفرانس بین‌المللی روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی، سال یکم. سازمان بین المللی مطالعات دانشگاهی. تهران.
حسینی نودادی، عبدالرسول (1400). نقش مادر در تربیت فرزند از منظر قرآن. فصلنامه رهیافت فرهنگ دینی، 4(15 و 16)، 42-58.
زاهدی، محمدجواد.، و نایبی، هوشنگ.، و دانش، پروانه.، و نازکتبار، حسین (1392). تبیین جامعه‌شناختی تأثیر فرایند نوسازی در ساختار خانواده (مقایسه نقاط شهری و روستایی در استان مازندران). شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، -(61)، 97-148.
سلیمانی، زینب.، و منظری توکلی، علیرضا.، منظری توکلی، حمداله.، و حاجی‌پور، نجمه (1403). ارائه مدل مطلوب عملکرد تحصیلی در دانش‌آموزان دختر براساس سرمایه روان‌شناختی، سازگاری فردی و مهارت حل مسئله. مطالعات روان‌شناسی تربیتی، 21(55)، 1-25.
شیخ احمدی، جمال.، زندی، جمال.، اکبری، مریم.، و یاراحمدی، یحیی (1399). تدوین مدل ساختاری سازگاری اجتماعی براساس خودکارآمدی. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، 16(56)، 281-305.
صادق القول، ملیحه (1403). تعیین رابطه سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان دختر دبیرستانی با سبک‌های فرزندپروری. فصلنامه ایده‌های نوین روان‌شناسی، 19(23)، 1-9.
طباطبایی‌نژاد، سجاد.، و زندیه، نورالدین (1401). «نگرش ایمانی» در قرآن کریم؛ رهیافت نظریه ناهماهنگی شناختی در روان‌شناسی اجتماعی. دو فصلنامه علمی قرآن و علم، 16(31)، 216-239.
قاسمی منصف، سالومه.، و معنوی پور، داود (1400). نقش اضطراب و اجتناب دلبستگی در نظریه ذهن و حافظه شرح حال. روانشناسی تحولی (روانشناسان ایرانی)، 17(7 )،271-280.
کرد زنگنه، دلبر (1404). نقش باورهای انگیزشی والدین در پیش‌بینی نگرش تحصیلی و موفقیت آموزشی فرزندان. اولین همایش بین‌المللی نوآوری‌های فناورانه در آموزش و پرورش. رامشیر.
گیدنز، آنتونی (1392). جامعه‌شناسی. مترجم: صبوری، منوچهر. تهران: نشر نی.
محمدی‌فر، محمدعلی.، کاظمی، سکینه.، و زارعی مته کلایی، الهه (1395). نقش عملکرد خانواده و خودکارآمدی در سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان. مجله روان‌شناسی مدرسه، 5(4)، 117-131.
مقدادی، مهسا.، لطیفی، روح انگیز.، و ثابتی، مریم (1396). آسیب‌شناسی خانواده تحت تأثیر تجددگرایی. سومین کنفرانس سراسری دانش و فناوری علوم تربیتی، مطالعات اجتماعی و روان‌شناسی ایران. تهران.
نمازی، فرحناز.، و سهرابی‌شگفتی، نادره (1397). نقش واسطه‌گری سازگاری اجتماعی در بین الگوهای خانواده و سلامت روان. نشریه مطالعات روانشناسی تربیتی، 15(29)، 237-256.
یوسف‌نیا، مهدی.، و حقیقتیان، منصور (1395). بررسی عوامل مؤثر بر سبک زندگی در نواحی روستایی ایران (مطالعه موردی؛ نواحی روستایی شهرستان خواف و رشتخوار). مجله پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، 5(4)، 47- 59.
References
Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Lawrence Erlbaum.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
Bowlby, J. (1988). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books.
Chen, L., & Li, Y. (2021). Identity mediation between maternal values and social adjustment. Asian Journal of Social Psychology, 24(2), 178–189.
Compas, B. E., Jaser, S. S., Bettis, A. H., Watson, K. H., Gruhn, M. A., Dunbar, J. P., Williams, E., & Thigpen, J. C. (2017). Coping, emotion regulation, and psychopathology in childhood and adolescence. Psychological Bulletin, 143(9), 411–429.
Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. W. W. Norton.
Festinger, L. (1957). A theory of cognitive dissonance. Stanford University Press.
Friedman, D., Hechter, M., & Kanazawa, S. (1994). A theory of the value of children. Demography, 31(3), 375–401.
Harmon-Jones, E., & Mills, J. (2019). An introduction to cognitive dissonance theory and an overview of current perspectives on the theory. In E. Harmon-Jones (Ed.), Cognitive dissonance: Reexamining a pivotal theory in psychology (pp. 3- 24). American Psychological Association.
Laible, D., Thompson, R. A., & Froimson, J. (2015). Early socialization: The influence of close relationships. In J. E. Grusec & P. D. Hastings (Eds.), Handbook of socialization: Theory and research (2nd ed., pp. 230–255). Guilford Press.
Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd ed.). McGraw-Hill.
Pérez-Fuentes, M. C., Molero Jurado, M. M., Gázquez Linares, J. J., & Oropesa Ruiz, N. F. (2019). The role of emotional intelligence in engagement in nurses. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(9), 4–12.
Yin, H., Qian, S., Huang, F., Zeng, H., Zhang, C. J. P., & Ming, W. K. (2021). Parent-child attachment and social adaptation behavior in Chinese college students: The mediating role of school bonding. Frontiers in Psychology, 12, Article 711669. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.711669

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار