پیشگیری از بزه‌دیدگی کودکان ناشی از فعالیت‌های اینفلوئنسری در شبکه‌های اجتماعی مجازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه طلوع مهر، قم، ایران.

چکیده

هدف: گسترش روزافزون پدیده اینفلوئنسری در شبکه‌های اجتماعی مجازی، کودکان را که از آسیب‌پذیرترین گروه‌های جمعیتی هستند در معرض انواع بزه‌دیدگی قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین و ارائه راهکارهای پیشگیری از بزه‌دیدگی کودکان ناشی از فعالیت‌های اینفلوئنسری در فضای مجازی انجام شد.
روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از مطالعات اسنادی انجام شد. اطلاعات مورد نیاز از طریق بررسی منابع علمی، حقوقی و پژوهشی مرتبط با بزه‌دیدگی کودکان، فضای مجازی، فعالیت‌های اینفلوئنسری، حق تصویر کودک، پیشگیری وضعی، پیشگیری رشدمدار، سواد رسانه‌ای و نقش خانواده و مدرسه، گردآوری و تحلیل شد.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که پیشگیری از بزه‌دیدگی کودکان در فضای اینفلوئنسری مستلزم اتخاذ راهبردهای پیشگیری وضعی و رشدمدار است. در حوزه پیشگیری وضعی، تعیین «سن دیجیتال» به‌عنوان حداقل سن قانونی برای فعالیت در فضای مجازی و حمایت از حق تصاویر کودکان در شبکه‌های اجتماعی از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه به‌شمار می‌رود. همچنین در بعد پیشگیری رشدمدار، طراحی و اجرای برنامه‌های مدرسه‌محور با تأکید بر توانمندسازی مربیان و ارتقای سواد رسانه‌ای، و نیز برنامه‌های خانواده‌محور با هدف افزایش آگاهی والدین نسبت به تهدیدات برخط و تقویت فرهنگ استفاده صحیح از شبکه‌های اجتماعی، نقش مؤثری در کاهش آسیب‌ها دارد.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که اتخاذ رویکردی جامع و چندبعدی در حوزه سیاست‌گذاری کیفری و اجتماعی، می‌تواند به ایجاد محیطی امن‌تر و سالم‌تر برای حضور کودکان در فضای مجازی منجر شود و از بزه‌دیدگی آنان به‌دلیل فعالیت‌های اینفلوئنسری پیشگیری نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Preventing Harm to Children Arising from Influencer Activities on Social Media Platforms

نویسندگان [English]

  • Hadi Keramati Moez 1
  • Mohammad Javad Fathi 2
  • Mohammad Reza Zarei Sahamieh 3
1 Corresponding Author, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Farabi Campus, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Farabi Campus, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Tolou-e-Mehr University, Qom, Iran.
چکیده [English]

Objective: The rapid growth of influencer activity on social media platforms has exposed children who are one of the most vulnerable population groups to various forms of harm. This study aims to examine this issue and propose strategies to prevent harm to children arising from influencer activities in online environments.
Method: This study employed a descriptive-analytical approach based on documentary research. The required information was gathered and analyzed through a review of relevant academic, legal, and research sources on harm to children, online environments, influencer activities, children's image rights, situational and developmental crime prevention, media literacy, and the roles of families and schools.
Results: The findings indicate that preventing harm to children in influencer-driven online environments requires the adoption of both situational and developmental prevention strategies. In the area of situational prevention, establishing a "digital age" as the minimum legal age for online activity and protecting children's image rights on social media are among the most important preventive measures. Developmental prevention, in turn, can play an effective role in reducing harm through school-based programs focused on empowering educators and enhancing media literacy, as well as family-based programs designed to raise parents' awareness of online threats and promote responsible use of social media.
Conclusions: The results indicate that adopting a comprehensive, multidimensional approach to criminal and social policymaking can help create a safer and healthier online environment for children and prevent harm arising from influencer activities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • influencer activity
  • harm to children
  • social media platforms
  • digital age
  • media literacy

مراجع

آقایی، عاطفه و رضانیاکان، زهرا (1398). مطالعه مفهوم «کودکان کار اینستاگرامی» در فضای مجازی ایران. فصلنامه حقوق کودک، 1(3)، 161- 190.
ابوذری، مهرنوش (1392). جرم‌شناسی جرایم سایبری. تهران: بنیاد حقوقی میزان.
بادامی، محمد مهدی (1399). کودکان آنلاین و حق آنان بر امنیت همه جانبه در فضای مجازی (چالش‌ها و راهکارها). تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
بهره‌مند، حمید.، و داودی، ذوالفقار (1397). پیشگیری اجتماعی از جرایم امنیتی- سایبری. مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، 48(1)، 27- 46.
سیدین بروجنی، زهره.، موذن، فرانک.، و بهشتی، اکرم (1402). پیشگیری غیرکیفری از بزه دیدگی زنان در فضای مجازی. فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم، 18(67)، 1- 17.
حسینی‌‌‌،‌‌‌ هاله.، و جواهری‌‌‌،‌‌‌ ‌آراسته (1399). حمایت کیفری از کودکان در مقابل سوءاستفاده در فضای مجازی در قوانین ایران و انگلیس و اسناد بین‌المللی. مجله پژوهش‌های حقوقی‌‌‌،‌‌‌ 3(99)، 107- 132.
خاری، حمیدرضا (1392). تدوین پیش نویس پیوست فرهنگی خدمات مبنی بر بسترهای شناخته شده در شبکه‌های نسل سوم و چهارم موبایل. تهران: مرکز تحقیقات مخابرات ایران، پژوهشکده سیاستگذاری و مدیریت راهبردی فاوا.
خضرنژاد، عمر (1398). تبیین جامعه‌شناختی جایگاه سواد رسانه‌ای شهروندان ایرانی در حوزه عمومی مجازی. مقالات برگزیده سومین همایش ملی آسیب‌های اجتماعی ایران (جلد ششم: آسیب‌های فضای مجازی). تهران: انتشارات آگاه.
راهگشا امیرحسین.، موسوی، ایمان.، و علوی اردکانی، محمدرضا (1396). پیشگیری رشد مدار از بزهکاری کودکان و نوجوانان در فضای سایبر. نشریه آفاق علوم انسانی، 1(10)، 1- 14.
رضوی فرد، بهزاد.، رباط جزیی، محمدتقی.، و عمرانی، گلسا (1397). پیشگیری از بزه دیدگی جنسی در شبکه‌های اجتماعی. مجله حقوقی دادگستری، 82(104)، 39- 65.
ضرغام، شهلا (1398). خودبازنمای و هویت‌سازی توسط سلبریتی‌های فرعی رسانه جتماعی؛ مطالعه موردی سلبریتی‌های مد ایرانی اسلامی در اینستاگرام. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.
طاهری، سمانه (1392). سخت گیری کیفری. تهران: بنیاد حقوقی میزان.
عبدالهی، سامان (1401). از علت‌شناسی قربانیان جرائم جنسی تا کارآمدی پلیس تخصصی. فصلنامه کارآگاه، 16(59)، 123- 147.
عبدالهی، سامان (1۴00). نقش خانواده و مدرسه در گرایش اطفال و نوجوانان به مصرف مواد مخدر و روانگردان با تأکید بر ارائه الگوی مداخله‌های پیشگیرانه رشد مدار؛ مطالعه موردی استان تهران و البرز. رساله دکتری رشته حقوق کیفری و جرم‌شناسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات.
علیزاده‌طباطبایی، زهراسادات (1395). سیاست جنایی کارآمد جهت سالم‌سازی فضای سایبر از محتوای مجرمانه و کاربری آن. رساله دکتری رشته حقوق کیفری و جرم‌شناسی. دانشگاه تهران.
غنی‌زاده بافقی، مریم.، و رضوانی، سودابه (1402). راهبردهای حمایت از حقوق کودکان در محیط دیجیتال. فصلنامه تحقیقات حقوقی، 6(104)، 269- 291.
غنی‌زاده بافقی، مریم.، و چاجی، فاطمه (1402). بررسی تطبیقی حمایت از حق تصویر کودکان در فضای مجازی. مجله پژوهش‌های حقوقی، 22(56)، 263- 294.
کرامتی‌معز، هادی (1403). جرم‌شناسی (طرح مباحث نوین در دانش جرم‌شناسی). تهران: شرکت سهامی انتشار.
کرامتی‌معز، هادی (1399). بزه‌دیده‌شناسی کودکان در شبکه‌های مجازی. تهران: انتشارات دادگستر.
کرامتی‌معز، هادی.، و عبدالهی، سامان (1395). تحلیل جامعه‌شناسی جنایی علل و پیامدهای هرزه‌نگاری در شبکه‌های اجتماعی مجازی و راهکارهای پیشگیری اجتماعی از آن. فصلنامه علمی پژوهشی علوم اجتماعی، 10(4)، 323- 340.
مظفری، محمدمهدی (1396). فرهنگ‌سازی استفاده بهینه از اینترنت و جلوگیری از آسیب‌های آن در بین دانشجویان دانشگاه‌های علمی و کاربردی شهر قزوین. نشریه فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 7(23)، 143- 158.
منصورآبادی، عباس.، میرخلیلی، سیدمحمود.، و کرامتی‌معز، هادی (1400). پیشگیری از بزه‌دیدگی کودکان در شبکه‌های اجتماعی مجازی با تأکید بر نقش نظارتی شورای عالی فضای مجازی و پلیس فتا. فصلنامه علمی مطالعات بین المللی پلیس، 12(46)، 30- 52.
میرشفیعیان، میرسادات (1401). نقش اورژانس اجتماعی در حمایت از زنان بزه دیده. تهران: بنیاد حقوقی میزان.
نجفی ابرندآبادی، علی حسین (1392). از جرم‌مداری تا بزه‌دیده‌مداری. تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد.
References
Brown, D., & Hayes, N. (2008). Influencer marketing: Who really influences your customers? Butterworth-Heinemann.
Clark, D. R., & Jno-Charles, A. B. (2025). The child labor in social media: Kidfluencers, ethics of care, and exploitation. Journal of Business Ethics, 201(1), 35-62.
Oxford English Dictionary. (2024). Influencer. https://www.oed.com
UK Information Commissioner’s Office (ICO). (2020). Age appropriate design: A code of practice for online services. Information Commissioner’s Office.
Reid Chassiakos, Y. L., Radesky, J., Christakis, D., Moreno, M. A., Cross, C., & Council on Communications and Media. (2016). Children and adolescents and digital media. Pediatrics, 138(5), e20162593. https://doi.org/10.1542/peds.2016-2593

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار