تحلیل تطور مشارکت زنان در سه الگوی حکومت جریان اخوان‌المسلمین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جریان ‌‌های کلامی معاصر، مجتمع آموزش عالی حکمت و مطالعات ادیان، جامعه المصطفی(ص) العالمیه، قم، ایران.

2 استادیار گروه تاریخ معاصر و تمدن اسلامی، مجتمع آموزش عالی تاریخ، سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران. (نویسنده مسئول)

10.22034/pzk.2022.12611.1873

چکیده

اخوان المسلمین جنبش فراملی اسلام‌گرای سنّی و از بزرگترین جریان‌‌‌های سیاسی تأثیرگذار سده اخیر در ج‌هان اسلام است که نقش مؤثر زنان در برهه‌‌ها و حوادث مختلف سیاسی و اجتماعی این جریان انکارناپذیر است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطور مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان از منظر اندیشمندان اخوان‌المسلمین به‌روش توصیفی- اسنادی انجام شد. با بررسی انجام شده، مطالع‌‌های که موضوع پژوهش حاضر به‌طور مستقل در آن بررسی‌ شده باشد، یافت نشد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که متغیر وابسته مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان وابسته به نظریات حکومتی اندیشمندان اخوان‌المسلمین در قالب سه الگوی حکومتی قابل ردیابی است. در الگوی «حکومت اسلامی» باتوجه به وضعیت زمانه و استنباطی که اندیشمندان اخوانی از آیات و روایت در این موضوع دارند، مشارکت زنان فقط در امور محدود سیاسی و اجتماعی مجاز است. در الگوی حکومتی «سوسیالیسم اسلامی» مساوات و برابری، به‌شکل برجسته‌تری نمایان است. در الگوی «حکومت مدنی» با افزایش رشد نرخ سواد و مطالبات زنان و نیز نگاه نو به مفاهیم و آموزه‌‌‌های دینی از سوی برخی از اخوانی‌‌ها، تطور قابل ملاحظ‌‌های مشاهده می‌شود به‌طوری که مشارکت زنان در تمامی عرصه‌‌‌های سیاسی و اجتماعی به‌جز مقام رهبری و خلافت پذیرفته شده است البته به نظر یکی از اندیشمندان این الگوی حکومت، تصدی مقام خلافت نیز برای زنان مجاز است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


اخوان المسلمین یک‌جنبش فراملی اسلام‌گرای سنی و یکی از بزرگترین جریان‌های سیاسی تأثیرگذار یک‌سده اخیر در جهان اسلام است که نقش موثر زنان در برهه‌ها و حوادث مختلف سیاسی و اجتماعی این جریان انکارناپذیر می‌باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل تطور مشارکت زنان در سه مدل حکومت جریان اخوان‌المسلیمن انجام شد.  بدین منظور کلیه آثار مکتوب مربوطه در این موضوع به روش توصیفی- اسنادی بررسی شد. نتایخ نشان داد که مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان وابسته به نظریات حکومتی اندیشمندان اخوان‌المسلمین در قالب سه مدل حکومتی قابل ردیابی است. در مدل «حکومت اسلامی» باتوجه به وضعیت زمانه و استنباطی که اندیشمندان اخوانی از آیات و روایت در این موضوع دارند، مشارکت زنان فقط در امور محدود سیاسی و اجتماعی مجاز است. در الگوی حکومتی سوسیالیسم اسلامی باتوجه به پذیرش مبانی مساوات و برابری، نقش زنان به‌شکل برجسته‌تری نمایان شده است، اما در مدل حکومت مدنی، باگذشت زمان، رشد نرخ سواد و مطالبات در میان زنان و نیز نگاه نو به مفاهیم و آموزه‌های دینی از سوی برخی از اخوانی‌ها، تطور قابل توجهی داشته‌ و در این نظریه مشارکت زنان در تمامی عرصه‌های سیاسی و اجتماعی به‌جز مقام رهبری و خلافت پذیرفته شده است. حتی برخی اندیشمندان این مدل حکومتی، تصدی مقام خلافت را نیز برای زنان مجاز می‌دانند.