رابطه ویژگی‌های شخصیتی و جنسیت با تعقّل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد روان شناسی اسلامی، دانشکده هدی، قم، ایران.

2 استادیار گروه روا‌ن‌شناسی ، عضو هیئت علمی مجتمع آموزش عالی علوم انسانی- اسلامی جامعه المصطفی العالمیه، قم،‌ ایران. (نویسند مسئول)

چکیده

تحقیق حاضر با هدف بررسی رابطه ویژگی‌های شخصیتی و جنسیت با تعقّل به روش توصیفی از نوع همبستگی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه زنان و مردان بالای 18 سال شهر قم در سال 1399 بود که تعداد 190 نفر از ایشان براساس قانون تاباچنیک و فیدل به‌روش نمونه‌گیری گلوله برفی به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده ازپرسش‌نامه‌های عقلانیت میردریکوندی و شخصیت نئو جمع‌آوری شد. نتایج با کمک روش‌های آماری ضریب همبستگی و رگرسیون گام‌به‌گام و آزمون T مستقل تحلیل شد. نتایج نشان داد که برخی ویژگی‌های شخصیتی مثل با‌وجدان بودن، برون‌گرایی، توافق‌پذیری و تجربه‌پذیری با تعقّل رابطه مثبت و معنادار و ویژگی روان‌رنجوری با آن رابطه منفی و معنادار دارد. همچنین برخی ویژگی‌های شخصیتی با جنسیت رابطه دارد؛ روان‌رنجوری در زنان بیشتر از مردان و برون‌گرایی و با‌وجدان بودن در مردان بیشتر از زنان است. در ویژگی تجربه‌پذیری و توافق‌پذیری تفاوتی بین گروه مردان و زنان مشاهده نشد. همچنین، نتایج نشان‌دهنده رابطه معنادار جنسیت با نمره کل تعقّل بود که میزان تعقّل در مردان بیش از زنان بود. ازبین مؤلفه‌های تعقّل، مؤلفه‌های ارتباط فرد با خدا و ارتباط فرد با دین و مذهب، تفاوتی بین مردان و زنان مشاهده نشد. پیش‌بینی تعقّل آزمودنی‌ها بر اساس عوامل ویژگی‌های شخصیت و جنسیت، فقط در مورد با‌وجدان بودن، روان‌رنجوری، توافق‌پذیری و برون‌گرایی معنادار بود. این متغیرها در مجموع 2/67% از تعقّل آزمودنی‌ها را پیش‌بینی نمود.

کلیدواژه‌ها