واکاوی مفهومی گزاره حق مادری در اندیشه امام خمینی (ره) و نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق، عضو هیئت علمی دانشگاه قم، قم، ایران.

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشگاه قم، قم، ایران. (نویسنده مسئول)

چکیده

مفهوم «حق مادری» علی رغم بداهت ظاهری، همواره با ابهام در خصوص معنا و گستره مواجه است. این حق از نیمه قرن بیستم به بعد، در میان منابع عمدتاً فرعی حقوق بین­الملل، جای گرفته است و رفته­رفته در برخی از اسناد بین­المللی قید شده است. با این وصف، هنوز تعریف کامل و جامعی از این حق ارائه نشده است. پژوهش حاضر، ضمن تحلیل و تشریح دیدگاه حضرت امام خمینی(ره) به عنوان یکی از بزرگ‌ترین اسلام‌شناسان قرن اخیر، به بررسی رویکرد نظام حقوق موضوعه جمهوری اسلامی ایران پرداخته است. نتایج پژوهش نشان داد که اگرچه در اندیشه حضرت امام(ره) و حقوق موضوعه جمهوری اسلامی ایران، به صراحت عبارت حق‌مادری بیان نشده است، ولی حقوق زیادی برای مادر در نظر گرفته شده است. دامنه حقوق شناسایی شده برای مادر در نظام حقوقی ایران و به‌ویژه در اندیشه امام خیمینی (ره) گسترده­تر از حقوقی است که در حقوق بین­الملل مطرح است. همچنین از نظر قوام­یافتگی نیز حقوق برشمرده شده برای مادر در حقوق بین­الملل، بیشتر در منابع فرعی مثل قطعنامه­های مجمع عمومی منعکس شده است،  درحالیکه در نظام حقوقی ایران، این حقوق در قالب قوانین الزام­آور آمده­اند و حتی در برخی موارد میزان بایستگی آنها تا اندازه­ای است که نه فقط صرف حق برای مادر شمرده شده بلکه به‌مثابه تعهدی برای دیگران است.

کلیدواژه‌ها