بازشناسی مفهوم قوامیت مرد بر زن با خوانشی جدید از آیات 19 و 34 سوره نساء

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، گروه علوم قرآن و حدیث واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.

2 دانشیار گروه کلام اسلامی، پژوهشگاه امام صادق(ع)، قم، ایران/ ریاست پژوهشگاه امام صادق(ع)، قم، ایران. (نویسنده مسئول)

3 استادیار گروه فلسفه واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

10.22034/pzk.2022.7022

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بازشناسی مفهوم قوامیت مرد بر زن با خوانشی جدید از آیات 19 و 34 سوره نساء به‌شیوه توصیفی- اسنادی انجام شد. بدین‌منظور کلیه آثار علمی مکتوب به‌ویژه کتب تفسیر از سده دوم هجری-قمری تا کنون مورد بررسی قرار گفت. با بررسی‌های انجام شده، مطالعه‌ای که به‌طور مستقل موضوع پژوهش حاضر در آن بررسی شده‌باشد، یافت نشد. نتایج نشان داد که نوع فهم مسئولیت مهم قوامیت مرد بر زن در سده‌های مختلف، دیدگاه‌های متفاوتی را در تفاسیر پدید آورده است. بررسی دیدگاه بعضی از مفسرین پیشین تا قرن سیزدهم هجری، نشان‌دهنده نوعی تحکم و تسلط مرد بر زن است که سوء استفاده از این تعابیر در روابط همسران چالش ایجاد کرده و در تقابل با معاشرت به‌معروف است. از قرن چهاردهم تعابیر قوامیت مرد بر زن تحول و تجدد قابل توجهی پیدا کرده‌است؛ نگاه مفسرانی همچون سید قطب، علامه طباطبایی، آیت‌الله مکارم شیرازی، آیت‌الله جوادی آملی و غیره با محوریت حق معاشرت‌به‌معروف در چگونگی قوامیت مرد بر زن، ضمن انعطاف بخشیدن به مفهوم قوامیت، کانون خانواده را از هرگونه تعابیر تحکمی دور نموده و تعابیری همچون خدمتگزاری، حمایت، سرپرستی، حراست و نظارت را جایگزین آن نموده است.

کلیدواژه‌ها