ماهیت حکمیت و ضمانت اجرای تصمیمات داوری در دعاوی خانواده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌پژوه دوره دکتری گروه فقه خانواده، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه المصطفی(ص) العالیمه، قم، ایران/ استادیار گروه فقه، پردیس خواهران دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.

2 استاد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران. (نویسنده مسئول)

10.22034/pzk.2022.7024

چکیده

مطابق دلالت آیه 35 سوره نساء در صورت خوف از وقوع شقاق بین زوجین لازم است هریک از زوجین حَکَمی تعیین نماید و حَکمین برای اصلاح بین زوجین اقدام نمایند. تحقق اصلاح، مصادیق متعدد و متنوع دارد و برای نیل به سازش زوجین نمی‌توان به موعظه اکتفا نمود. اگر توصیه‌های حکمین مورد اعتنای زوجین قرار نگیرد، غرض از بعث حکم محقق نشده و اصلاح صورت نمی‌گیرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی لزوم تعهد طرفین شقاق به تصمیمات حکمین و تعیین ضمانت اجرای این تصمیمات به‌روش توصیفی-  اسنادی انجام شد. بدین منظور منابع فقهی معتبر، آثار مکتوب حقوقی و تفسیری و مستندات قانونی بررسی و تحلیل شد. نتایج نشان داد که دلالت التزامی خطاب شرعی لزوم بعث حَکَم و توجه به ماهیت تحکیم در حکمیت، لزوم اتباع از تصمیمات حکمین و لازم‌الوفاء بودن شروطی را که برای اصلاح روابط گذاشته می‌شود، ثابت می‌کند. ضمانت اجرا ازنظر فقهی می‌تواند تعزیر حاکم باشد که در قانون منحصر به الزام به ارجاع به داوری است. براین‌اساس، قانون  ازنظر اثربخشی به حَکمیت در دعاوی ارجاعی طلاق، نیازمند رفع خلاء و ارائه ضمانت اجراهای متناسب با روابط زوجین است.

کلیدواژه‌ها