بررسی تطبیقی مقاصد نظام خانواده در آراء اندیشمندان دانش مقاصد‌الشریعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مطالعات زنان، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران/ استادیار مدعو حوزه علمیه خواهران، قم، ایران. (نویسنده مسئول)

2 دانشیار گروه حقوق و جرم‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری گروه مطالعات زن و خانواده، گرایش حقوق زن در اسلام، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

10.22034/pzk.2022.7028

چکیده

رویکرد نظری مقاصد‌الشریعه ازجمله نگرش‌های موجود در فلسفه فقه و حقوق اسلامی است که با تکیه بر اندیشه غایت‌مداری احکام شریعت، سازوکار روش‌مداری را در پردازش نظام‌مند احکام شرع ارائه می‌دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی اندیشه علمای این دانش نظری، به‌شیوه توصیفی- اسنادی انجام شد که ضمن ارائه گزارشی از غایات و مقاصد شریعت در حوزه خانواده، تحولات آن را نیز بررسی نمود. بدین منظور کلیه آثار علمی مکتوب در توصیف و تطبیق آراء متفکران برجسته متقدم و متأخر مقاصدی درباره مقاصد نظام خانواده مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیشتر تحولات اندیشه‌های این متفکران در پنج محور طبقه‌بندی می‌شود که عبارتند از: توسعه اندیشه مقاصدی از مقوله محدود نکاح به موضوع وسیع نظام خانواده؛ تأکید بر حمایت و پشتیبانی مقاصد ذاتی خانواده از مقاصد کلان شریعت؛ عنایت فزاینده به انتظام‌بخشی احکام متفرق خانواده ذیل نظام مقاصد مربوط به آن؛ عبور از چهارچوب نظری صِرف و تلاش برای فعال‌سازی، به کارگیری و تطبیق مقاصد خانواده بر احکام ناظر به آن و توجه به مسئولیت اجتماعی خانواده و انضمام مقاصد اجتماعی به اهداف این نهاد.

کلیدواژه‌ها