جنسیت در روایت‌‌های زنانه و مردانه جنگ از منظر تحلیل انتقادی استعاره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی زبانشناسی، گروه زبان انگلیسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

2 دانشیار گروه زبان انگلیسی و مطالعات بین فرهنگی، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران. (نویسنده مسئول)

3 استادیار گروه زبان انگلیسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

10.22034/pzk.2022.7029

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی جنسیت در روایت‌‌های زنانه و مردانه جنگ از منظر تحلیل انتقادی استعاره به‌روش کیفی از نوع تحلیل محتوای کیفی انجام شد. بدین‌منظور کلیه آثار علمی مکتوب در این زمینه مطالعه و استعاره‌‌های مفهومی و طرح‌‌واره‌‌های به‌‌کار رفته در شش داستان‌‌ با مضمون جنگ استخراج شد. سپس با مقایسه استعاره‌‌ها و طرح‌‌واره‌‌های به‌‌کار رفته، شیوه‌‌های مفهوم‌‌سازی ذهنی نویسندگان از استعاره‌‌های مستخرج از آثارشان شناسایی و پس از بررسی و تحلیل داده‌‌ها، با تکیه بر نقش جنسیت در پردازش استعاره و چگونگی مفهوم‌‌سازی از طریق استعاره‌‌ها و بینش پنهان در روایت داستان‌‌، انواع طرح‌‌واره‌‌های به‌‌کار رفته در داستان‌‌ها استخراج گردید. ‌‌نتایج نشان داد که در آثار نویسندگان زن، بیشترین استعاره‌ مربوط به استعاره هستی‌‌شناختی و کمترین استعاره، جهتی است و در آثار راویان مرد، بیشترین استعاره‌‌ مربوطه به استعاره ساختاری و کمترین استعاره، جهتی است. این تفاوت در به‌‌کارگیری نوع استعاره توسط زنان نسبت‌به مردان حاکی از نوع نگرش و توانایی یا تمایل بیشتر آنها در ‌‌عینیت بخشیدن مفاهیم انتزاعی است. نتایج نشان داد که روش فوق می‌‌تواند برای تحلیل روایت از منظر تحلیل انتقادی استعاره در ادبیات دفاع مقدس مناسب باشد؛ چراکه طرح‌‌واره‌‌ها ازسویی نشان‌‌دهنده ساخت‌‌های زبانی و از سوی دیگر نشان‌‌دهنده شکل‌‌گیری تصاویر ذهنی درنتیجه مفهوم‌‌سازی است.

کلیدواژه‌ها